Στόχος μου είναι η μείωση του χρέους αλλά με ορθολογικό τρόπο

Φώτης Κουρμούσης, Ειδικός Γραμματέας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Υπουργείο Οικονομικών

  • Πείτε μας λίγα λόγια για εσάς και την επαγγελματική σας πορεία.

Ξεκίνησα την επαγγελματική μου σταδιοδρομία εργαζόμενος στο έργο του Κτηματολογίου το 1999, σχεδιάζοντας τους πρώτους χάρτες της χώρας μας. Στον ιδιωτικό τομέα, εργάστηκα ως σύμβουλος μικρομεσαίων επιχειρήσεων για τη βελτίωση της οργάνωσής τους, σε θέματα σχετικά με την ποιότητα, το περιβάλλον, την υγεία – ασφάλεια εργαζομένων και τα εργασιακά – ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ τις υποστήριξα παράλληλα στην υλοποίηση αναπτυξιακών έργων και επενδύσεων εκσυγχρονισμού τους, με αξιοποίηση ευρωπαϊκών επιδοτήσεων.

Επιπρόσθετα, εργάστηκα σε μεγάλες επιχειρήσεις (τράπεζες, ασφαλιστικές, ναυτιλιακές, βιομηχανίες κλπ) για την ενσωμάτωση δράσεων Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης και Αειφόρου Ανάπτυξης στην επιχειρηματική τους Στρατηγική. Ακολούθως, εργάστηκα ως διαπιστευμένος επιθεωρητής Φορέων Πιστοποίησης, ελέγχοντας επιχειρήσεις για τη συμμόρφωσή τους με διεθνή πρότυπα (ISO) και ως εμπειρογνώμονας σε διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 

Παράλληλα, δραστηριοποιήθηκα εκτενώς σε ερευνητικές δράσεις και εν τέλει εντάχθηκα στο μόνιμο διδακτικό – ερευνητικό προσωπικό (ΕΔΙΠ) του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, από όπου απέκτησα το διδακτορικό μου δίπλωμα, υλοποιώντας διεθνώς πρωτότυπη έρευνα σε θέματα ανακύκλωσης, που χρηματοδοτήθηκε επανειλημμένα από την ΕΕ.

Το 2009 ανέλαβα σύμβουλος στο νεοσύστατο (τότε) Υπουργείο Περιβάλλοντος, διότι επιθυμούσα να συμβάλλω, με τις τεχνικές μου γνώσεις, στην εθνική προσπάθεια για την αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων ρύπανσης. Ωστόσο, η προσωπική μου πεποίθηση είναι ότι το περιβάλλον αποτελεί μοχλό ανάπτυξης και ως εκ τούτου το 2011 μεταφέρθηκα στο Υπουργείο Ανάπτυξης και ανέλαβα σύμβουλος επενδύσεων, ενώ το 2012 ανέλαβα σύμβουλος στο Υπουργείο Οικονομικών με ενασχόληση σε ελέγχους και φορολογική διοίκηση, όπου μέσα σε 3 έτη υλοποίησα σειρά έργων μεταρρύθμισης και εργάστηκα για την προώθηση των εξαγωγών των ελληνικών επιχειρήσεων.

Το 2016 ανέλαβα καθήκοντα Ειδικού Γραμματέα και ίδρυσα την Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους στο Υπουργείο Ανάπτυξης. Στην Ειδική Γραμματεία, με μια δυναμική και ορεξάτη ομάδα δημοσίων υπαλλήλων, υλοποιήσαμε πληθώρα έργων για την αντιμετώπιση της υπερχρέωσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Πέρα από την εργασία, είναι απαραίτητο να εφοδιαζόμαστε συνεχώς και με γνωσιακό υπόβαθρο και συνεπώς κατέχω διδακτορικό Μηχανικής (ΕΜΠ), ενώ παράλληλα διαθέτω μεταπτυχιακές σπουδές σε Διοίκηση Επιχειρήσεων (ALBA, INSEAD), Στρατηγική Ηγεσία και Διακυβέρνηση Τραπεζών (Oxford). Οι πρώτες μου σπουδές ήταν σε περιβαλλοντική πολιτική και διαχείριση (ΠΑ).

Εκτός από την ενεργή πολυετή εργασία μου σε διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, θα πρέπει να αναφέρω και το σημαντικότερο και ομορφότερο “έργο” που υλοποιώ με άπειρη χαρά, που είναι η ανατροφή και διαπαιδαγώγηση του μικρού υιού μου. Και όπως εκπαιδεύτηκα σε διάφορα Πανεπιστήμια, συνεχίζω να εκπαιδεύομαι και από τα παιδιά, που με την αγνότητά τους, μας μαθαίνουν την πραγματική σημασία σε έννοιες, όπως αγάπη, αλληλεγγύη, ανοχή και συγχώρεση.

  • Έχοντας εργαστεί ως σύμβουλος επιχειρήσεων για την αειφόρο ανάπτυξη, ποιες είναι κατά τη γνώμη σας οι βέλτιστες πρακτικές που οφείλει να υιοθετήσει μια επιχείρηση προς αυτή την κατεύθυνση; Τι ρόλο θα διαδραματίσουν στο προσεχές μέλλον τα κριτήρια ESG;

Καταρχάς, θα πρέπει να τηρούν τη νομοθεσία. Αυτό είναι το ελάχιστο. Και πάνω σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να αναπτύξουν επιχειρηματικές πρακτικές που στηρίζουν, αξιοποιούν και επενδύουν στους ανθρώπους (βλέπε διαφορετικότητα, π.χ. των φύλων και φυλών) και το περιβάλλον (βλέπε ανακύκλωση, εξοικονόμηση ενέργειας κλπ). Εννοώ την ενσωμάτωση καινοτόμων πρακτικών στην επιχειρηματική στρατηγική και λειτουργία των επιχειρήσεων, ώστε να μπορούν να σταθούν, να ανταγωνιστούν και να πρωτοστατήσουν επάξια στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία.

Αυτό πρακτικά σημαίνει τη μετάβαση σε έναν τρόπο λειτουργίας, με ψηφιοποίηση διαδικασιών, αξιοποίηση του διαδικτύου και των κοινωνικών δικτύων, αξιοποίηση των ανταγωνιστικών μας πλεονεκτημάτων, όπως ο πολιτισμός μας και η ελληνική φύση, καθώς και του πολυτιμότερου κεφαλαίου της χώρας μας που είναι οι άνθρωποί της, οι οποίοι διεθνώς πρωτοπορούν.

Είναι γνωστά τα παραδείγματα ESG περί εκσυγχρονισμού μεγάλων επιχειρήσεων (με την εγκατάσταση σύγχρονου εξοπλισμού), εξαγωγής αγροτικών βιολογικών προϊόντων, η εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κλπ. Ωστόσο, επειδή η χώρα μας αποτελείται κυρίως από πολύ μικρές επιχειρήσεις, θα ήθελα να δω άλλες πρακτικές. Μόνο κατά την τελευταία εβδομάδα άκουσα τις ακόλουθες ιδέες:

  • μανάβικο που καθαρίζει τα λαχανικά και τα παραδίδει στο σπίτι, ώστε να “κερδίσει” χρόνο ο γονιός που εργάζεται και ταυτόχρονα ανατρέφει τα παιδιά του. Η μετακίνηση ενός μεταφορέα είναι πολλαπλά καλύτερη από τη μετακίνηση πολλαπλών καταναλωτών, με σημαντικά κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη.
  • ανεμιστήρας οροφής αντί κλιματιστικού σε ενοικιαζόμενα δωμάτια, που μειώνει την κατανάλωση ενέργειας.
  • διαφήμιση προϊόντος που μας καλεί σε υλοποίηση εθελοντικής δράσης κοινωνικού – περιβαλλοντικού χαρακτήρα, που παράλληλα υποστηρίζει τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Υπάρχουν πολλές ιδέες, το ελληνικό δαιμόνιο είναι ανεξάντλητο.

Στην εποχή του κορωνοϊού, θα ήθελα να δω την περαιτέρω ανάπτυξη της τηλεργασίας, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος διασποράς της πανδημίας και ταυτόχρονα να καταστεί πιο εύκολη η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής. Επίσης, θα ήθελα να δω περισσότερη διαμεσολάβηση και λιγότερη δικομανία. Περισσότερη άθληση και υγιεινή ζωή και λιγότερη κίνηση οχημάτων στους δρόμους. Χρειάζεται να έχουμε και προσωπική και οικογενειακή ευθύνη και όχι μόνο σκέτη κρατική και εταιρική ευθύνη (βλέπε Καζαντζάκης).

Βασικό κομμάτι που πρέπει να αναπτύξει κάθε επιχείρηση είναι ο διάλογος με τα ενδιαφερόμενα μέρη, που έχουν πολλαπλές προσδοκίες και απαιτήσεις. Όποια επιχείρηση ασχολείται πραγματικά με αυτές, σημαίνει ότι κερδίζει την εμπιστοσύνη τους και αποτελεί έναν άξιο συνεργάτη και πάροχο υπηρεσιών και προϊόντων. Επίσης, πολύ σημαντικό παράγοντα συνιστούν η διαφάνεια και ο απολογισμός, δηλαδή η δημοσιοποίηση πληροφοριών για τις δράσεις της κάθε επιχείρησης, ειδικά αυτές που αφορούν σε σημαντικά ζητήματα με μεγάλη επίπτωση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποφασίσει ότι η ενσωμάτωση των κριτηρίων ESG αποτελεί μονόδρομο. Ως εκ τούτου όλα τα προγράμματα ευρωπαϊκών επιδοτήσεων πλέον υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις να αλλάξουν προς την κατεύθυνση υλοποίησης δράσεων για το περιβάλλον και την κοινωνία. Επιπρόσθετα, η Ε.Ε. οδηγεί σταδιακά και το τραπεζικό σύστημα να ενσωματώσει/υιοθετήσει αυτά τα κριτήρια ESG, κατά την παροχή δανειοδότησης. Θα είναι ολοένα και δυσκολότερο για μια επιχείρηση να βρει χρηματοδότηση, εάν δεν εφαρμόζει κριτήρια ESG.

  • Πώς εφαρμόζει η Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους τα παραπάνω κριτήρια;

Η ΕΓΔΙΧ είναι η πρώτη δημόσια υπηρεσία που υιοθέτησε κριτήρια Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ) και Αειφόρου Ανάπτυξης στη συνεργασία της με τους προμηθευτές παροχής αγαθών και υπηρεσιών. Πιο συγκεκριμένα, το Σεπτέμβριο του 2020 προκηρύχθηκε ο πρώτος διαγωνισμός παροχής υπηρεσιών Τεχνικού Ασφαλείας και Ιατρού Εργασίας, με τα ακόλουθα κριτήρια ΕΚΕ:

  • υιοθέτηση πολιτικής για την ΕΚΕ του Αναδόχου
  • εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ υπέρ των εργαζομένων (π.χ. απασχόληση και υποστήριξη εργαζομένων που εντάσσονται σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, όπως ΑΜΕΑ, εξάλειψη των διακρίσεων, προαγωγή ισότητας φύλων)
  • εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ υπέρ της κοινωνίας (π.χ. εθελοντισμός, χορηγίες – υποστήριξη ΜΚΟ, υποστήριξη – επιλογή τοπικών προμηθευτών)
  • εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ υπέρ του περιβάλλοντος (π.χ. ανακύκλωση υλικών, εξοικονόμηση ενέργειας)
  • εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ υπέρ της ορθής διακυβέρνησης και της διαφάνειας, καθώς και εναντίον της δωροδοκίας και της διαφθοράς.

Επιπρόσθετα, η ΕΓΔΙΧ έχει ήδη ενσωματώσει σχετικές δράσεις ΕΚΕ στη λειτουργία της:

  • για την ορθή διακυβέρνηση:

α) με τη χρήση ηλεκτρονικής πλατφόρμας για την υποβολή ερωτήσεων των οφειλετών και την απάντησή τους, με σκοπό τη μείωση της γραφειοκρατίας, την προώθηση της διαφάνειας και την πρόληψη της δωροδοκίας και της διαφθοράς.

β) με τη δημόσια διαβούλευση στα τεύχη διαγωνισμών, με σκοπό να προετοιμάζονται οι υποψήφιοι ανάδοχοι.

  • για την κοινωνία:

α) προσωποποιημένη πληροφόρηση των οφειλετών  και τηλεφωνικώς, μέσω των Κέντρων & Γραφείων Ενημέρωσης & Υποστήριξης Δανειοληπτών, με σκοπό την ελαχιστοποίηση των μετακινήσεων και κατά συνέπεια την εξοικονόμηση κόστους για τον πολίτη και τη μείωση ρύπων στο περιβάλλον.

β) στοχευμένη ενημέρωση εμπλεκόμενων φορέων, όπως Επιμελητήρια Επιχειρήσεων, Επιστημονικές Ενώσεις – Συλλόγους και Καταναλωτικές Οργανώσεις, μέσω 400 ημερίδων που συνδιοργάνωσε πανελλαδικά η ΕΓΔΙΧ.

γ) υποστήριξη και εκπαίδευση των συνεργατών των οφειλετών (λογιστές, οικονομολόγοι, δικηγόροι κλπ).

  • για τους εργαζόμενους:

α) η προαγωγή της ισότητας των 2 φύλων με την ανάληψη θέσεων ευθύνης από γυναίκες σε ποσοστό ~67% καθώς και ότι το ποσοστό των γυναικών στο σύνολο των εργαζομένων κυμαίνεται σε ~59%.

β) η παροχή συχνής εκπαίδευσης των εργαζομένων στα νέα δεδομένα/εξελίξεις της νομοθεσίας.

γ) η παροχή ιατρικών συμβουλών και εξετάσεων από ειδικό Ιατρό Εργασίας, με σκοπό την αποτροπή επαγγελματικών ασθενειών.

δ) η παροχή τεχνικών συμβουλών από ειδικό Τεχνικό Ασφαλείας, με σκοπό την αποτροπή εργατικών ατυχημάτων.

ε) η διενέργεια τακτικών συζητήσεων των εργαζομένων και εκπροσώπων τους με τη διοίκηση.

στ) η πλήρης εφαρμογή της τηλεργασίας, με σκοπό την αποφυγή της διασποράς της πανδημίας του κορωνοϊού.

  • για το περιβάλλον:

α) η εγκατάσταση συστήματος ψηφιακών εγγράφων και ψηφιακής υπογραφής που έχει ελαχιστοποιήσει την εκτύπωση χαρτιού και την κατανάλωση μελανιών.

β) η εγκατάσταση συστήματος αυτόματης σκίασης στα παράθυρα και ο πλήρης φωτισμός των γραφείων με χρήση λαμπτήρων χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας.

γ) η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών panels στη στέγη του κτιρίου.

  • Πώς μπορεί να προωθηθεί ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ποια βήματα έχουν γίνει προς αυτή την κατεύθυνση;

Η Ελληνική Κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι ο σχεδιασμός και η εφαρμογή μιας Εθνικής Στρατηγικής για τη χρηματοοικονομική εκπαίδευση είναι ένας από τους αποτελεσματικότερους τρόπους για την αύξηση των επιπέδων χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού του ελληνικού πληθυσμού.

Η εκπόνηση της εν λόγω Εθνικής Στρατηγικής στη χώρα μας αποτελεί ένα καινοτόμο έργο, το συντονισμό του οποίου έχει αναλάβει η ΕΓΔΙΧ, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Οικονομικών. Το έργο υλοποιείται από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), στον οποίο ανατέθηκε η εκπόνηση εργασιών απευθείας από τη Γενική Διεύθυνση Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (DG Reform) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του προγράμματος τεχνικής υποστήριξης (TSI).

Τα βήματα που έχουν ήδη γίνει είναι:

  • Η ένταξη του Υπουργείου Οικονομικών, δια της ΕΓΔΙΧ, ως τακτικό μέλος (regular member) στο Διεθνές Δίκτυο για τη Χρηματοοικονομική Εκπαίδευση (International Network on Financial Education – INFE) του ΟΟΣΑ.
  • Η πραγματοποίηση από την ΕΓΔΙΧ της 1ης φάσης του έργου, όπου έγινε η πρώτη τηλε-συνάντηση (22/11/2021), με σκοπό την ενημέρωση εκπροσώπων 80 φορέων (Υπουργεία, Πανεπιστήμια, Ιδρύματα, Ερευνητικά Κέντρα, Καταναλωτικές Οργανώσεις, Ενώσεις, ΜΚΟ κλπ) για το έργο και τη σχετική έρευνα που θα διεξαχθεί μεταξύ των εμπλεκομένων/ενδιαφερομένων μερών, με σκοπό τη χαρτογράφηση των υφιστάμενων δράσεων χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης στη χώρα μας.

Τα επόμενα βήματα που θα γίνουν στο πλαίσιο υλοποίησης του έργου είναι:

  • Η μέτρηση του επιπέδου του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού των νέων, ενηλίκων και πολύ μικρών επιχειρήσεων
  • Η ανάλυση των δεδομένων και η συγκριτική αξιολόγηση, βάσει διεθνούς εμπειρίας
  • Ο καθορισμός του οράματος της στρατηγικής κατεύθυνσης και των στόχων
  • Η κατάρτιση Σχεδίου Δράσης με συγκεκριμένες ενέργειες/δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης ανά ομάδα – στόχο
  • Η υλοποίηση δράσεων ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης.

Προσβλέπω ότι η νέα αυτή συνεργασία και η ανταλλαγή τεχνογνωσίας, σε συνδυασμό με τη λειτουργία του πανελλαδικού δικτύου των 52 Κέντρων – Γραφείων Ενημέρωσης και Υποστήριξης Δανειοληπτών (ΚΕΥΔ-ΓΕΥΔ) της ΕΓΔΙΧ, βοηθούν τα νοικοκυριά, τους αυτοαπασχολούμενους και ιδιοκτήτες επιχειρήσεων να λαμβάνουν αποτελεσματικές χρηματοοικονομικές αποφάσεις, χρησιμοποιώντας με ασφάλεια τις παραδοσιακές και καινοτόμες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και προϊόντα (τηλ. για ραντεβού 213.212.5730).

  • Πώς αποτιμάτε έως τώρα την επιτυχία του θεσμικού πλαισίου, όπως αυτό έχει εκσυγχρονιστεί και εφαρμόζεται, για τη μείωση του ιδιωτικού χρέους και την αποφυγή της υπερχρέωσης; Πώς υποδέχθηκε η αγορά τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών;

Μέχρι σήμερα, έχουν υποβληθεί περισσότερες από 570 οριστικές αιτήσεις και έχουν ήδη δοθεί οι πρώτες 24 επιτυχείς ρυθμίσεις στους οφειλέτες. Οι ρυθμίσεις αυτές παράχθηκαν από τον αυτοματοποιημένο αλγόριθμο και εγκρίθηκαν από την πλειοψηφία των ιδιωτών πιστωτών, δηλαδή τραπεζών και διαχειριστών δανείων (αφού το δημόσιο ψηφίζει πάντοτε θετικά, ως υποχρεούται εκ της νομοθεσίας). Οι εν λόγω ρυθμίσεις περιέχουν μερική διαγραφή χρέους, καθώς και μακροχρόνια αποπληρωμή σε έως 240 δόσεις για το δημόσιο και έως 420 δόσεις για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

Επόμενο βήμα της διαδικασίας αποτελεί η εξέταση της εν λόγω ρύθμισης από τους οφειλέτες και η παροχή της σύμφωνης γνώμης τους, μέσω της υπογραφής της σχετικής σύμβασης. Εντός των επόμενων εβδομάδων θα παραχθούν αυτομάτως και οι υπόλοιπες ρυθμίσεις οφειλών, κατόπιν της ολοκλήρωσης απαιτούμενων ελέγχων (διάρκειας 2 μηνών από την υποβολή της αίτησης), με σκοπό την πρόληψη καταστρατήγησης του εργαλείου από στρατηγικούς κακοπληρωτές.

Ήδη έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον περισσότεροι από 40 χιλιάδες οφειλέτες, οι οποίοι έχουν εισέλθει στην πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού της ΕΓΔΙΧ και έχουν ξεκινήσει την αίτηση τους, με σκοπό να ρυθμίσουν τις οφειλές τους.

  • Πώς θα διαμορφωθεί το τοπίο του ιδιωτικού χρέους στη μετά-Covid εποχή; Είναι επαρκή τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την ανάσχεση της υπερχρέωσης ή θα ληφθούν και άλλα λόγω των προκλήσεων της συνεχιζόμενης πανδημίας;

Το ιδιωτικό χρέος αναμένεται να αυξηθεί εξαιτίας της πανδημίας. Με σκοπό την ανάσχεσή του, η Κυβέρνηση υλοποίησε προγράμματα στήριξης, όπως:

  • το ΓΕΦΥΡΑ 1 για την επιδότηση δανείων 1ης κατοικίας κορωνόπληκτων νοικοκυριών, για 12 μήνες
  • το ΓΕΦΥΡΑ 2 για την επιδότηση δανείων κορωνόπληκτων επιχειρήσεων, για 8 μήνες.

Το ποσοστό επιδότησης των ανωτέρω προγραμμάτων ανήλθε σε έως 90% της μηνιαίας δόσης και κάλυπτε τόσο το κεφάλαιο της οφειλής όσο και τους τόκους.

Σταδιακά λήγουν τα προγράμματα στήριξης, καθώς και οι αναστολές πληρωμής οφειλών. Ως εκ τούτου, όλοι οι οφειλέτες θα πρέπει να αξιοποιήσουν τα εργαλεία του νέου Νόμου για τη ρύθμιση οφειλών και την παροχή 2ης ευκαιρίας (Ν. 4738/2020), με σκοπό την αντιμετώπιση των οφειλών, που είτε γεννήθηκαν είτε προϋπήρχαν και επιδεινώθηκαν, εξαιτίας της πανδημίας. Ο Νόμος αυτός έχει υιοθετήσει διεθνείς και βέλτιστες πρακτικές (όπως αυτές καθορίζονται από την Παγκόσμια Τράπεζα και τον ΟΟΣΑ) και εναρμόνισε την Ευρωπαϊκή Οδηγία 1023/2019, την οποία υποχρεούνται να τηρούν όλες οι χώρες και άρα οι κανόνες είναι πλέον ίδιοι.

Στο πλαίσιο αυτό παρέχεται και η δυνατότητα ρύθμισης των οφειλών, μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού ή/και της εξυγίανσης επιχειρήσεων. Ωστόσο, αν κάποιος οφειλέτης δεν δύναται να ρυθμίσει τις οφειλές του, τότε θα πρέπει να ακολουθήσει τη διαδικασία της πλήρους διαγραφής (“κούρεμα”) από τα χρέη (δηλ. μέσω πτώχευσης) και έτσι να κάνει ένα νέο ξεκίνημα, απαλλαγμένος από όλες τις οφειλές, δηλαδή να έχει μια 2η ευκαιρία.

Στόχος της ΕΓΔΙΧ είναι να επιτευχθεί η μείωση του χρέους, αλλά με ορθολογικό τρόπο, δηλαδή να γίνουν οι μέγιστες ρυθμίσεις οφειλών, όπου αυτό είναι εφικτό, έτσι ώστε να αποφευχθούν οι πτωχεύσεις. Το Κράτος παρέχει και οικονομική στήριξη, υπό τη μορφή επιδότησης ή/και επιδόματος, με εστίαση στην 1ηκατοικία των ευάλωτων νοικοκυριών.

Στη μετά covid-εποχή, θεωρώ ότι θα επιβιώσουν οι ανθεκτικές επιχειρήσεις και αυτές που έχουν την ικανότητα προσαρμογής στα νέα δεδομένα. Ο Νόμος για τη ρύθμιση οφειλών και την παροχή 2ης ευκαιρίας θα συμβάλλει στη διάκριση των επιχειρήσεων, σε βιώσιμες και μη.