Δεν υπάρχουν πλέον στεγανά στην επιλογή του Νομικού Συμβούλου

Κατερίνα Γαλανοπούλου, Legal and Compliance Counsel at SAP Hellas, Cyprus and Malta

READ

Η Κατερίνα Γαλανοπούλου μιλάει στο Lawyer για τις απαιτήσεις που αντιμετωπίζει ο νομικός σύμβουλος σε μια πολυεθνική εταιρεία τεχνολογίας την εποχή του COVID-19 και μας εξηγεί γιατί η κλασική νομική παιδεία έχει πάψει εδώ και καιρό να αποτελεί το μοναδικό προσόν του σύγχρονου νομικού.

  •  Πείτε μας δυο λόγια για εσάς και την επαγγελματική σας πορεία.

Μετά την ολοκλήρωση των μεταπτυχιακών σπουδών μου, συνεργάστηκα με δικηγορικά γραφεία, όπως οι περισσότεροι δικηγόροι. Η πορεία μου στην έμμισθη δικηγορία, ξεκίνησε το 2004, όταν άρχισα να συνεργάζομαι με μια μικρή ανώνυμη εταιρεία που παρείχε υπηρεσίες τεχνικών ασφαλείας και ιατρών εργασίας.

Με μόνο 5 άτομα προσωπικό, είχα την ευκαιρία να δω από πολύ κοντά πώς λειτουργεί μια εταιρεία και βρήκα τεράστια ευχαρίστηση στο να ασχολούμαι με ζητήματα που δεν είναι ακριβώς νομικά, αλλά εκπαιδεύουν το μυαλό σου για να παρέχεις τις σωστές νομικές υπηρεσίες στον εργοδότη σου… Μεταξύ άλλων, εμπλεκόμουν στην συγγραφή άρθρων, συνόδευα τους πωλητές σε πελάτες προκειμένου να τους εξηγήσω το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, παρακολουθούσα τις συνεντεύξεις για την πρόσληψη προσωπικού ή εξωτερικών συνεργατών, συμμετείχα στην χάραξη της στρατηγικής.

Πιστεύω ότι εξαιτίας αυτής της εμπειρίας, με επέλεξε η Oracle Ελλάς ως νομική σύμβουλο και εν συνεχεία η Microsoft Ελλάς ως υπεύθυνη θεμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Η SAP ήρθε σε μια εποχή πολλών αλλαγών σε προσωπικό επίπεδο και εν τέλει μου έδωσε την ευκαιρία να διαμορφώσω τον ρόλο μου όπως εγώ το επιθυμούσα, συνδυάζοντας όλη την εμπειρία που είχα αποκομίσει από τις προηγούμενες θέσεις μου.

Στις 13.10.2020 έκλεισα 6 χρόνια στην SAP και αυτήν την στιγμή αισθάνομαι ικανοποιημένη διότι, όχι μόνο εργάζομαι σε μια εταιρεία που μου παρέχει την δυνατότητα να διαμορφώσω την καθημερινότητά μου με τον τρόπο που έχει το καλύτερο αποτέλεσμα για εμένα, αλλά και γιατί είμαι «εργαλείο» των πωλήσεων: έρχονται στην νομική υπηρεσία για να βρουν λύσεις.

  • Ως υπεύθυνη για τα νομικά τμήματα της εταιρείας σε Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα, ποιες διαφορές εντοπίζετε στην εργασιακή κουλτούρα των χωρών αυτών;

Και οι τρεις χώρες είναι μεσογειακές, ως εκ τούτου η εργασιακή κουλτούρα δεν είναι πολύ διαφορετική. Για παράδειγμα και στις τρεις χώρες έχουν έρθει οι πωλητές και μου έχουν πει: «Δώσαμε τα χέρια με τον πελάτη. Μίλα τώρα με τον/την δικηγόρο τους για να υπογραφεί και η σύμβαση». Και γίνεται. Και σε τέτοιες στιγμές, βλέπεις πόσο βοηθάει και η διοίκηση έτσι ώστε να υπογραφεί κάτι που έχει συμφωνηθεί επί της αρχής, με σεβασμό στις πολιτικές και τις αρχές και των δύο μερών. Συνεργάζομαι ωστόσο με εργαζόμενους της SAPσε χώρες εκτός του πεδίου ευθύνης μου, όπως την Ινδία και την Γερμανία.

Ένας εργαζόμενος στην Ινδία δεν θα διανοηθεί να εκφράσει την αντίθεσή του με κάτι που λέει κάποιος τρίτος (ανώτερος ιεραρχικά ή από άλλη χώρα) – ούτε καν ευγενικά. Ζώντας σε μια χώρα όπου συνήθως οι συμμετέχοντες σε συνάντηση εκφράζουν την γνώμη τους, χρειάστηκα πάνω από έναν χρόνο για να το αντιληφθώ αυτό και να αρχίσω να τους ρωτάω ειδικά προκειμένου να ακούσω την άποψή τους.

Θυμάμαι, μια άλλη φορά, είχα συνδεθεί σε μία τηλεδιάσκεψη πέντε λεπτά νωρίτερα και είχα αρχίσει να μιλάω με την Γερμανίδα συνάδελφο, η οποία μου λέει κάποια στιγμή: «Είναι εντυπωσιακό που έχεις μπει τόσο νωρίς! Δεν το κάνουν γενικά οι Έλληνες αυτό ε;». Βρισκόμενη σε πολυεθνικό περιβάλλον από το 2005, προσπαθώ μεν να μην γενικεύω στα αρνητικά χαρακτηριστικά των χωρών, αλλά παράλληλα να ενημερώνομαι για την κουλτούρα τους, προκειμένου να τους φέρομαι με σεβασμό και κατανόηση.

  • Κατά το παρελθόν έχετε δηλώσει πως, ως νομικός σύμβουλος της SAP, δεν είστε απλά δικηγόρος, αλλά μέρος της ομάδας. Πόσο σημαντική είναι, συνεπώς, για έναν inhouse δικηγόρο, η κατανόηση του business σκέλους της δραστηριότητας της εταιρείας;

Όπως φάνηκε και στην Chief Legal Officers Survey που δημοσίευσε η Association of Corporate Counsel για το 2020, ο/η in-house δικηγόρος είναι πολυεργαλείο: το πτυχίο νομικής είναι μόνο ένα στοιχείο τους – το να γνωρίζουν την εταιρεία τους και το πεδίο δράσης της είναι κρίσιμο. Συνήθως, αυτό σημαίνει ότι για να βοηθήσουμε τον εργοδότη μας και να παράσχουμε σωστές νομικές συμβουλές, πρέπει να κατανοούμε τα προϊόντα του εργοδότη μας, να γνωρίζουμε τον ανταγωνισμό, να ξέρουμε τι δυσκολίες υπάρχουν εντός ή εκτός εταιρείας.

Ενδεικτικά, στην περίπτωση που υπάρχουν αυτοματοποιημένες διαδικασίες και οι πωλητές οφείλουν να ακολουθήσουν συγκεκριμένη διαδικασία για την δημιουργία π.χ. μιας σύμβασης εμπιστευτικότητας, είναι δουλειά του in-house δικηγόρου να ενημερώσει για την διαδικασία αυτή (ξανά και ξανά, κάποιες φορές). Αντίστοιχα, όταν κατά την διαπραγμάτευση των όρων μιας σύμβασης με πελάτη, ζητηθεί κάτι που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, βοηθάει πολύ η γνώση του κλάδου και των ανταγωνιστών, έτσι ώστε να βοηθήσουμε τον πελάτη να καταλάβει τι ισχύει και γιατί. Το να είσαι, ωστόσο, μέρος της ομάδας, σημαίνει ότι έχεις κατακτήσει και κάποια «soft skills».

Για εμένα το πιο σημαντικό είναι να υπάρχει κατανόηση των στόχων της εταιρείας και των στελεχών της: να κατανοεί ο in-house δικηγόρος τι είναι αυτό που κινητοποιεί τους εσωτερικούς του πελάτες. Να γνωρίζει έστω και σε υψηλό επίπεδο πού θέλει να φτάσει η εταιρεία, ποιες είναι οι επόμενες κινήσεις της, τι είναι αυτό που κυνηγάει. Γιατί με αυτόν τον τρόπο, θα συνδράμει στην επίτευξη των στόχων αυτών με τον τρόπο που ο/η ίδιος/α μπορεί.

  • Ποιες είναι οι προκλήσεις για έναν νομικό σύμβουλο μιας εταιρείας τεχνολογίας όπως η SAP, εν μέσω της “έκρηξης” της ψηφιοποίησης λόγω της πανδημίας του Covid-19;

Η SAP ήταν ήδη ψηφιοποιημένη πριν από την πανδημία. Ενδεικτικά, η δημιουργία των συμβάσεών μας είναι αυτοματοποιημένη, χρησιμοποιούμε ψηφιακές υπογραφές και λόγω πολυεθνικού περιβάλλοντος, είμαστε συνηθισμένοι σε συναντήσεις μέσω κάποιας πλατφόρμας. Γενικά, στην δική μας εταιρεία υπήρχαν τρεις μεγάλες νομικές προκλήσεις για τις οποίες απαιτήθηκε στενή συνεργασία με διάφορα τμήματα της εταιρείας: Υγεία και ασφάλεια, επεξεργασία δεδομένων και επίκληση ανωτέρας βίας στις συμβατικές μας σχέσεις.

Όσον αφορά στην υγεία και ασφάλεια, υποχρεωθήκαμε να υιοθετήσουμε πολύ γρήγορα νέες διαδικασίες ασφάλειας/καθαρισμού, να καταρτίσουμε κατάλληλα πρωτόκολλα και στη συνέχεια να τα κοινοποιήσουμε σωστά στους εργαζομένους μας. Δουλεύοντας μαζί με την ομάδα facilities, έπρεπε να κλειδωθούν γραφεία χωρίς παράθυρα, να καταρτισθούν νέα σχέδια καθισμάτων για τους εργαζόμενους που θα έρχονταν στο γραφείο (μετά το lockdown) και ζητήθηκε από πολλά άτομα να εργαστούν από απόσταση.

Σε χώρες, όπου η τηλε-εργασία είναι απλώς ένας άλλος τρόπος εργασίας, κάποιος έχει δημιουργήσει ένα γραφείο στο σπίτι του και είναι εύκολο. Σε εμάς, η κύρια πρόκληση ήταν το lockdown και οι συνέπειές του (όπως τα παιδιά στο σπίτι). Aπό προσωπική εμπειρία, μπορώ να σας πω ότι εάν δεν υπάρχει πραγματικό γραφείο στο σπίτι, η εργασία είναι αδύνατη: δεν μπορούσα απλά να συγκεντρωθώ.

Όσον αφορά στην επεξεργασία δεδομένων, δημοσιεύθηκαν κατευθυντήριες γραμμές, αναγνωρίζοντας τους ειδικούς όρους που πρέπει να ισχύσουν υπό το φως των εξαιρετικά επειγουσών και πρωτοφανών αναγκών που είχαν προκύψει. Σε αυτό το πλαίσιο, έπρεπε να ορίσουμε την διαδικασία επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων, τηρώντας παράλληλα τις σχετικές οδηγίες που είχαν εκδόσει οι δημόσιες αρχές σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων, καθώς η μη συμμόρφωση με αυτά θα μπορούσε να οδηγήσει στην επιβολή ποινικών κυρώσεων.

Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη ότι υπήρχε ένα business continuity plan για όλες τις υπηρεσίες που παρείχε η εταιρεία μας, έπρεπε να διαχειριστούμε αιτήματα πελατών μας (που ευτυχώς ήταν πολύ λίγα), για παύση υπηρεσιών ή πληρωμών με την επίκληση της ανωτέρας βίας.

  • Πώς θα χαρακτηρίζατε τον νομικό του μέλλοντος; Μπορεί να παραμείνει «αγκιστρωμένος» στην κλασική νομική παιδεία ή μήπως οδεύουμε προς ένα πρότυπο πολυδιάστατου νομικού συμβούλου, με ευρύτερες γνώσεις σε οικονομικά, marketing και management;

Οι έμμισθοι δικηγόροι επιλέγονται από τους εργοδότες τους ακριβώς για να έχουν άποψη επί πολλών και διαφορετικών μη νομικών θεμάτων: Δεν υπάρχουν πλέον στεγανά

Πιστεύω ότι το μοντέλο του αγκιστρωμένου στην κλασική νομική παιδεία νομικού, έχει πάψει να ισχύει εδώ και αρκετά χρόνια. Ήδη οι έμμισθοι δικηγόροι επιλέγονται από τους εργοδότες τους ακριβώς για να έχουν άποψη επί πολλών και διαφορετικών μη νομικών θεμάτων: Δεν υπάρχουν πλέον στεγανά. Ο/Η έμμισθος/η δικηγόρος είναι μέλος διοικητικών συμβουλίων, συμμετέχει σε άτυπες ομάδες διοίκησης, συνεργάζεται στενά με τα τμήματα πωλήσεων ή μάρκετινγκ και καλείται να εκφέρει την άποψή του/της επί ζητημάτων που ποτέ δεν σπούδασε.

Γνωρίζω περιπτώσεις συναδέλφων που εργάζονται σε εταιρείες με εργοστάσια, που έχουν ζητήσει να παρακολουθήσουν τις εργασίες που γίνονται εκεί, απλά για να ξέρουν τι κάνει η εταιρεία τους. Ακόμα και ένα «απλό» νομικό ζήτημα, όπως η άσκηση αγωγής ή η κατάθεση διαταγής πληρωμής, πρέπει να αξιολογείται υπό το πρίσμα της επιχειρηματικότητας και της όλης στρατηγικής της εταιρείας. Στόχος του έμμισθου δεν είναι ένας αριθμός αγωγών ή εκτελέσεων: στόχος είναι η διευκόλυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας του εργοδότη του, πάντα στο πλαίσιο της νομιμότητας αλλά και της επιχειρηματικής ηθικής.